J.J. Voskuil overleden

De schrijver J.J. Voskuil is op 1 mei 2008 in zijn Amsterdamse woning overleden. Hij werd 81 jaar. Dat heeft uitgeverij Van Oorschot zondag bekendgemaakt. J.J. Voskuil, die leed aan kanker, heeft net als collega-schrijver Hugo Claus zelf voor zijn einde gekozen. Zijn sterfdag was een niet toevallig gekozen datum, verklaarde zijn vrouw Lousje Voskuil Haspers: hij koos 1 mei, ‘Dag van de arbeid’, uit voor een waardig einde van zijn leven. Voskuil werd begraven op de begraafplaats Oud Eik en Duinen in Den Haag.
Na zijn studie Nederlands werkte Voskuil één jaar als leraar aan de Kweekschool in Groningen. Vanaf 1957 ging hij werken bij het Instituut voor Dialectologie, Volks- en Naamkunde, het huidige Meertens Instituut, waar hij tot aan zijn pensioen in 1987 bleef.

Bij nader inzien
Voskuil debuteerde in 1963 met zijn 1207 pagina’s tellende roman Bij nader inzien. Het boek, dat zowel een roman van een generatie als een psychologische roman is, gaat over een groep vrienden, studenten Nederlands in de periode 1946–1953, die een aantal jaren samen optrekken en in de traditie van Du Perron en Ter Braak discussiëren over leven, literatuur en politiek. Aan het eind van de roman moet de hoofdpersoon Maarten Koning, Voskuils alter ego, erkennen dat de vriendschap die er leek te zijn, niet meer dan een illusie was.
De roman werd door de kritiek slecht ontvangen en een groot deel van de oplage belandde, ondanks de belofte van Van Oorschot het boek niet te verramsjen, bij De Slegte. Toch bleek er in kleine kring waardering voor te bestaan en in 1985 verscheen, eveneens bij Van Oorschot, een tweede druk van het boek. Ruime bekendheid kreeg het werk pas in 1991 door de zesdelige televisieserie onder regie van Frans Weisz (scenario: Jan Blokker en Leon de Winter), die door de VPRO werd uitgezonden. De serie werd met drie gouden kalveren bekroond.

Het Bureau
Voskuil is vooral bekend geworden met zijn zevendelige roman Het Bureau, met ruim 5.000 bladzijden de omvangrijkste roman uit de Nederlandse, mogelijk zelfs uit de wereldliteratuur. Voskuil beschrijft zijn loopbaan aan het Meertens Instituut en stelt zich daarin de vraag hoe mensen die elkaar niet hebben uitgekozen maar wel dag in dag uit met elkaar moeten samenwerken, zich tot elkaar verhouden. Het Bureau bleek een ongekend succes: van alle zeven delen tezamen werden in de loop der jaren meer dan 400.000 exemplaren verkocht. Voor het derde deel van Het Bureau, Plankton genaamd, kreeg de schrijver in 1998 de Libris Literatuurprijs. Na Het Bureau verschenen nog vijf boeken; drie reisdagboeken en twee portrettenboeken. Hij won ook de Ferdinand Bordewijk Prijs (1997) en de Prix des Ambassadeurs (1998). Zijn laatste boek Onder Andere kwam uit in 2007. Het is een lange herinnering aan de tijd dat Voskuil met zijn vrouw Lousje aan het einde van de jaren vijftig aan de Lijnbaansgracht in Amsterdam woonde.

In 1997 richtte hij samen met de jurist Hans Baaij de Stichting Varkens in Nood op, waarvan hij de eerste ambassadeur werd. Een rol die later door onder andere Youp van ’t Hek en Koos van Zomeren werd overgenomen.

Bekijk hier ons internetaanbod tweedehands boeken van J.J. Voskuil