Airpolishing

Samenvatting Tandplak speelt een belangrijke rol bij het ontstaan en de progressie van cariës, gingivitis en parodontitis. Daarom zijn de meeste profylactische en therapeutische behandelingen in de tandheelkunde erop gericht, veelal op niet-specifieke wijze, tandplak en verkleuringen te verwijderen, hetzij mechanisch, hetzij chemisch. Aan de bestaande behandelopties is de afgelopen decennia een nieuwe toegevoegd: airpolishing. De airpolisher werd in de loop van de jaren tachtig van de vorige eeuw onder de merknamen Air Flow en Prophy Jet gelanceerd als een apparaat waarmee oppervlakkige verkleuringen van het gebit in een handomdraai te verwijderen zijn. Uit het apparaat komt een hogedrukstraal die bestaat uit een mengsel van abrasieve poederdeeltjes en water. Toentertijd was het advies het apparaat met grote voorzichtigheid te gebruiken en het niet routinematig in te zetten om tandaanslag te verwijderen en gebitselementen te polijsten. Inmiddels is het apparaat verder ontwikkeld en is airpolishing uitgegroeid tot een geavanceerde behandelmethode. Studies hebben aangetoond dat airpolishing, mits correct toegepast, een veilige en doeltreffende methode is voor het verwijderen van tandplak (tegenwoordig vaak biofilm genoemd) en verkleuringen. Vergeleken met polijsten, waarbij gebruikgemaakt wordt van roterend instrumentarium (rubbercupje, polijstpasta), heeft airpolishing onder meer de volgende voordelen: •het bespaart behandeltijd; •het is comfortabeler voor de patiënt en de behandelaar; •het verbetert de algehele mondgezondheid; •het is zeer geschikt om verkleuringen van het tandoppervlak te verwijderen. Evidencebased bevindingen hebben ertoe geleid dat het gebruik van de airpolisher toeneemt. Toch wordt deze technologie nog niet op grote schaal toegepast. Uit een onderzoek, dat in 1991 onder 2400 mondhygiënisten werd gehouden, bleek dat slechts 22% het apparaat routinematig gebruikt. Het gebruik van airpolishers was minder naarmate de leeftijd en ervaring van de behandelaar toenamen. Onderzoek uit 2021 laat zien dat 45% van de mondhygiënisten gebruikmaakt van een airpolisher. Nog recenter onderzoek uit 2025 geeft aan dat 25% van de mondhygiënisten een airpolisher gebruikt om de biofilm rondom tandimplantaten te verwijderen. In veel mondzorgopleidingen ontbreken klinische instructies over het gebruik van het apparaat vanwege een tekort aan beschikbare units of omdat het lastig is de apparaten van de ene naar de andere behandelstoel te verplaatsen. Mondzorgstudenten leren slechts sporadisch hoe ze een airpolisher moeten gebruiken. Onvoldoende kennis en ervaring lijken daarom belangrijke redenen te zijn dat nog niet in elke mondzorgpraktijk van airpolishers gebruik wordt gemaakt. Op de eerste plaats verschaft deze nascholing de nodige basiskennis en krijgt u een uitgebreid overzicht van hetgeen over airpolishing bekend is (state of the art). Daarnaast wordt een kritische beoordeling gegeven van het onderzoek naar allerlei aspecten van airpolishing. Vervolgens wordt uitgelegd hoe u (veilig) met het apparaat kunt omgaan. Ook wordt duidelijk of bepaalde risico’s die mogelijkerwijs aan het gebruik van een airpolisher kleven terecht zijn, en schenken we aandacht aan praktische aspecten, zoals poederkeuze en voor welke patiënt airpolishing wel of juist niet een geschikte behandeloptie is. Airpolishing is geen voorbijgaande hype, maar een definitief doorgebroken behandeloptie. Of u nu tandarts, mondhygiënist of preventieassistent bent, dit nascholingsprogramma laat zien waarom airpolishing een onmisbaar onderdeel zou moeten zijn van de dagelijkse praktijk. Het is een waardevolle aanvulling op het instrumentarium voor preventieve en parodontale zorg. Daarnaast heeft airpolishing inmiddels zijn sporen verdiend bij het behandelen van periimplantaire ontstekingen.