Alle streken van het kompas

Veel mensen denken bij maritieme geschiedenis aan zeehelden en zeeslagen. Dat is niet verwonderlijk aangezien die aspecten vaak worden benadrukt. Het is nog maar kort geleden dat Michiel de Ruyter uitgebreid met boeken, tentoonstellingen en lezingen werd geëerd, omdat hij 400 jaar eerder in Vlissingen was geboren. Maar maritieme geschiedenis omvat zoveel meer: grote handelscompagnieën zoals de VOC en de WIC, maar ook de walvisvaart, de slavenhandel en de carrière van marineofficieren. Nederlanders bevaren de wereldzeeën al sinds het einde van de 16de eeuw. De Nederlandse scheepvaart beleefde haar hoogtepunt in de Gouden Eeuw, maar ook daarna bleef ons land een belangrijke maritieme natie.

Alle streken van het kompas is een staalkaart van de hedendaagse maritieme geschiedschrijving. De auteurs gaan in op de scheepvaart binnen Europa, maar ook op de Nederlandse vaart op de Oost en de West. Naast kapers in Europese en Caribische wateren komen er ook 18de-eeuwse Zeeuwen in de vaart op Zuid-Amerika en 19de-eeuwse walvisjagers uit Harlingen in voor. Belicht wordt hoe Nederlandse zeelieden de eerste slaven naar Noord-Amerika brachten en hoe Amsterdamse kooplieden in de Napoleontische tijd erin slaagden om de handel met Indië gaande te houden.

Deze uitgave is opgedragen aan Femme S. Gaastra. Hij was tot juni 2010 hoogleraar maritieme geschiedenis aan de Universiteit Leiden. In die functie bepaalde hij mede de richting van het onderzoek naar het maritieme verleden van Nederland. Femme Gaastra is bij het grote publiek vooral bekend als auteur van De geschiedenis van de VOC.