Gerrit Komrij – Afscheid van een boekenjager
‘één boek meer dan ik zo-even nog bezat, dat is pas leven’
Zou er in Nederland of Vlaanderen één boekhandel of antiquariaat zijn, die de afgelopen decennia Gerrit Komrij niet minstens één keer over de vloer heeft gekregen? Het is een retorische vraag. Naast dichter, vertaler, romanschrijver, criticus, bloemlezer, blogger, polemist, en wat al niet meer, was Gerrit Komrij ook een fenomenale boekenliefhebber en -verzamelaar. Hij woonde in Portugal, in het idyllische Vila Pouca da Beira, maar kwam meermaals per jaar over om, tot in de verste uithoeken van Nederland of Vlaanderen, deel te nemen aan literaire manifestaties allerhande. Het lijkt ondenkbaar dat ook maar één Selexyz of De Slegte winkel nooit Komrij’s onnavolgbare nasale stemgeluid aan de kassa heeft horen opklinken. Ilja Leonard Pfeijffer schreef in Vrij Nederland: ‘hij [Komrij] kende iedere boekhandelaar en iedere filiaalchef van De Slegte’. We geloven hem graag.
Voor me liggen twee verschillende uitgaven van ‘Fata Morgana’, gedichten van Gerrit Komrij. Na ‘Flagrant’ van Hugo Claus was het de tweede bundel die we brachten in de De Slegte-poëziereeks. Komrij kwam al jaren af en toe op de Wapper, en nieuwe gedichten schrijven voor een bundel waar we dan ook nog eens een bibliofiele variant van zouden maken, dat zag hij wel zitten. Het werd het begin van een vruchtbare en hartelijke samenwerking. Een samenwerking nu bruusk afgebroken.
Gelukkig kunnen we terugblikken op enkele mooie projecten. Voor de bibliofiele versie van ‘Fata Morgana’ maakte Hugo Claus een frontispice. De uitgave van de bundel ging gepaard met een tentoonstelling ‘Gerrit Komrij, de dichter in druk’. Twee fenomenale Komrij-verzamelaars toonden er hun schatten. Een jaar later publiceerde Komrij zijn spraakmakende ‘Komrij’s Kakafonie. Encyclopedie van de stront’. Met Gerrit maakten we een selectie uit zijn scatologische bibliotheek en stelden die zowel in de winkel in Antwerpen als in Amsterdam tentoon. En natuurlijk verscheen er bij die gelegenheid ook een speciale editie exclusief voor De Slegte – genummerd en gesigneerd op 200 exemplaren, met een ingekleefd colofon gedrukt op toiletpapier.
Gerrit was ook zeer enthousiast over de lamellenbandreeks, een reeks bibliofiele edities – in samenwerking met De Bezige Bij – waarin o.a. ook Erwin Mortiers ‘Godenslaap’, Stefan Hertmans’ ‘Het verborgen weefsel’ en Tommy Wieringa’s ‘Caesarion’ een prachtuitvoering kregen. Na ‘Vila Pouca’ met ongepubliceerde snapshots van de hand van Komrij, schreef Komrij commentaren bij facsimilefragmenten uit het originele handschrift van ‘Verwoest Arcadië’. De 22 ongepubliceerde fragmenten, bij elk luxe-exemplaar van de 5de herziene editie van ‘Verwoest Arcadië’ zit een handgeschreven unicum, vormen als het ware een ‘Verwoest Arcadië revisited’. Als derde Komrij-editie in deze reeks stond ‘De loopjongen’ in de steigers. Dat heeft niet meer mogen zijn. De colofons liggen onafgewerkt op zijn bureau in Portugal. [Maar wel al gesigneerd, zoals later bleek.]
Een paar jaar geleden, bij de viering van 50 jaar De Slegte in Vlaanderen was Komrij te gast op ons poëziefestival ‘Dichters op de Wapper’ met ook Eva Gerlach, Andy Fierens, Maarten Inghels en Kees van Kooten. Bij die gelegenheid deelden we aan al onze klanten een poëzieposter uit met een door Klaas Verplancke geïllustreerde versie van Komrij’s ‘Ballade van de boekenjager’. Deze ballade schreef hij ter gelegenheid van de heropening van onze winkel in De Haag. Misschien is dat wel het project waarop we het meest trots mogen zijn. Heel wat klanten hebben deze poster aan hun muur hangen omdat ze iets van die boekenjager in zichzelf herkennen. En daar mogen we blij mee zijn, van boekenjagers zijn er immers nooit teveel.
Afgelopen zaterdag namen we afscheid van Gerrit Komrij, donderdag 19 juli werd hij in Portugal begraven. Maar zijn boeken staan in onze boekenkast en zijn stem huist in ons hoofd. We hadden je liever nog jaren bij ons gehad, maar nu het zover is: rust wel, boekenjager, rust wel.
Komrij leest zijn evergreen de ‘De patentwekker’ bij de voorstelling van zijn bloemlezing ‘Kakafonie’ op de Wapper in Antwerpen, maart 2006 .
‘De combinatie dump en schatkamer maakt dat de Slegte iemands habitat kan blijven’ dixit Gerrit Komrij. - 50 jaar De Slegte in Vlaanderen – Gerrit Komrij, Kees van Kooten, Andy Fierens, Maarten Inghels, Eva Gerlach
