Brein en bewustzijn

Het onderzoek naar het menselijke brein maakt stormachtige ontwikkelingen door. Neurowetenschappers onderzoeken met computermodellen en scantechnieken het aanpassingsvermogen van het brein, het verloop van leerprocessen, de werking van psychofarmaca en de relatie tussen neuronale activiteit en gedrag.
Niet alleen de wetenschap is gefascineerd door de resultaten, maar ook vele anderen in de samenleving en in het bijzonder de media. Maar onderzoekers stellen zich voorzichtig op. Zij waarschuwen dat het onderzoek nog in de kinderschoenen staat en dat slechts voorzichtig conclusies getrokken mogen worden. Toch roepen de resultaten van hun onderzoek veel vragen op. Het bewustzijn lijkt minder bepalend voor wie mensen zijn dan zij zelf denken.
Maar als mensen gestuurd worden door onbewuste fysiologische processen in plaats van door bewuste keuzes en bedoelingen, dan wordt de afstand tussen mens en machine wel erg klein. Maakt de toenemende kennis over hersenen een einde aan de idealen van menselijke keuzevrijheid en autonomie? Zijn ook de diepste esthetische, religieuze en morele ervaringen slechts illusies die door biochemische processen in het brein worden geproduceerd?
De essays zijn geschreven door de hersenonderzoekers Peter Hagoort, Lex Cools en Maurits van der Molen, de filosoof Arnold Burms, de psycholoog Jacques Janssen en jurist Ybo Buruma.