De filosofie van het luisteren

Muziek is raadselachtig en intrigerend. Ze geldt als een uitermate wiskundige vorm van kunst en toch vertolkt zij onze diepste gevoelens. Muziek kan stoorzender zijn en ons verstrooien, maar wordt ook beschouwd als een vorm van metafysica die ons kan stemmen en temmen en inzicht kan verschaffen in de meest fundamentele dimensies van het zijn. De filosofie lijkt aan muziekvergetelheid te lijden, hoewel muziek een doorslaggevende rol speelde in alle fasen van onze geschiedenis: van het proces van antropogenese (de geboorte van de mens) tot en met de politieke en wetenschappelijke revoluties van onze tijd. De filosofie van het zijn stoelt op de gedachte dat we de wereld niet alleen moeten ontcijferen, opmeten en lezen, maar vooral ook moeten beluisteren. Deze poging het raadsel van de muziek te duiden, culmineert in een grondige analyse van het werk van Richard Wagner (1813-1883), componist en muziekfilosoof tegelijk, wiens monumentale oeuvre een revival beleeft.

Hub Zwart is hoogleraar filosofie van de natuurwetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Eerder publiceerde hij onder meer De wetenschapper als auteur (2001), Denkstijlen (2005), Understanding nature (2008) en De Waarheid op de wand (2010).