Joods Gorcum

Gorinchem heeft ruim 177 jaar een joodse gemeente binnen haar grenzen gehad. Maar vóór de registratie van de geboorten, vanaf 1887, waren er al joden in de stad. De eersten werden in de 14de eeuw slachtoffer van een pestpogrom. In later eeuwen kon men zich hier vreedzaam vestigen als slager of textielhandelaar. In de 19de eeuw groeide de gemeente uit: goed georganiseerd, met een synagoge, schooltje en armenzorg. De ruim 200 joden wisten zich soms generaties lang te Gorinchem te wortelen.
Vanaf 1900 nam het aantal lidmaten van het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap af, vooral door de trek naar de grote steden en assimilatie. De grote klap kwam echter door de holocaust tijdens de Tweede Wereldoorlog, die ook de Gorcumse Joden trof. Ongeveer een kwart probeerde na 1945 een bescheiden gemeente-leven op te zetten. Door emigratie en voortschrijdende ontkerkelijking moest de synagoge verkocht worden. In 1958 viel zij ten offer aan de stadssanering. De gemeente werd tenslotte in 1964 bij Rotterdam gevoegd.
Enkele joodse namen zijn bekend gebleven, zoals van de artsen Biegel, Van Straten en Schöyer en toneelregisseur Machiel Koster. Maar ook over de minder bekenden en de naamlozen gaat dit boek. Opdat deze Gorcumers in herinnering blijven.