Refuseniks

Door de communistische heersers in de Sovjet Unie werden joden, net als door de Tsaren, gediscrimineerd en als tweederangs burgers behandeld. Geen wonder dat velen na de stichting van de staat Israël gingen denken aan vertrek naar wat zij als hun thuisland beschouwden. Maar de communisten dachten daar anders over. Zij begonnen pas uitreisvergunningen af te geven na 1970, toen er behoeften ontstond aan Westerse technologie en kredieten. Ook toen nog werd echter aan velen een vergunning geweigerd. Daardoor werden duizenden joden tot "Refuseniks", geweigerden, die soms vele jaren in miserabele omstandigheden moesten wachten voor ze konden vertrekken. Hun standvastigheid en niet zelden heldenmoed leverde hun bewondering en steun op in de westerse wereld.